Σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα των μουσικών – ένα βιβλίο

Σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα των μουσικών – ένα βιβλίο

​Πριν από πολλά χρόνια, ήμουν καλεσμένος στην πρόβα φίλων μουσικών της Συμφωνικής του Δήμου Θεσσαλονίκης, στο σπίτι ενός φίλου μουσικού στη Θεσσαλονίκη. Εκεί, ψαχουλεύοντας την βιβλιοθήκη του φίλου, έπεσε στα χέρια μου το βιβλίο Σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα των μουσικών, του Ηλία Σακαλάκ. Αμέσως μου τράβηξε την προσοχή ο τίτλος του, αλλά πολύ περισσότερο τα περιεχόμενα, καθώς είναι το πρώτο πράγμα που συνήθως κοιτάω σε ένα βιβλίο που με ενδιαφέρει πραγματικά.

Είναι γνωστό ότι, δεν είμαι βιβλιοκριτικός, ούτε μουσικός, ούτε γιατρός ή φυσικοθεραπευτής, αλλά ούτε και ψυχολόγος. Ωστόσο, μου αρέσει η πληροφόρηση θεμάτων σχετικά με την ανθρώπινη σωματική αλλά και ψυχική υγεία, τόσο ως άτομο αλλά και ως επαγγελματία του κλάδου Υγείας και θεραπευτή μάλαξης. Έτσι, όταν θα τύχει πελάτης μουσικός, θα έχω περισσότερη προηγούμενη ενημέρωση και πιστεύω ότι θα βοηθήσω περισσότερο.

Αυτό που θα κάνω λοιπόν παρακάτω, είναι να σας μεταδώσω περιληπτικά αυτήν την πολύ καλή έγκυρη, καλογραμμένη και χρήσιμη πληροφόρηση που δίνει το βιβλίο του κ. Σακαλάκ. Πιστεύω ότι το βιβλίο καλύπτει ένα κενό σε αυτήν την εξειδικευμένη πληροφόρηση, καθώς εμβαθύνει σε συγκεκριμένο επαγγελματικό κλάδο και σε συγκεκριμένα υπαρκτά προβλήματα.

Η αφορμή για να αρχίσει να ασχολείται με το θέμα και να γράψει το βιβλίο ο μουσικός, στάθηκε ο προσωπικός του «μουσικός τραυματισμός» όπως λέει. Ταλαιπωρήθηκε για καιρό από γιατρό σε γιατρό, χάπια και καθησυχασμούς από τους γιατρούς, χωρίς το πρόβλημά του να περνάει. Έτσι, ανακάλυψε πως κατά την διάρκεια της μουσικής εκπαίδευσης του, δεν υπήρχε καθόλου ενημέρωση για τους ‘πιθανούς τραυματισμούς των μουσικών, πόσο μάλλον για την πρόληψη’.

​Στο βιβλίο επίσης, προσθέτουν λίθους εγκυρότητας και επιστημονικής τεχνογνωσίας Ρευματολόγοι γιατροί, Φυσικοθεραπεύτρια και Ψυχολόγος.

​Τα σωματικά προβλήματα των μουσικών, χωρίζονται σε τρεις βασικές ομάδες:
Α. Δυσλειτουργίες του Μυοσκελετικού συστήματος, όπως

• τραυματισμοί λόγω υπέρχρησης
• τενοντίτιδες
• παθήσεις των αρθρώσεων, κ.ά

Β. Σύνδρομα παγίδευσης νεύρου, όπως

• στο Ωλένιο νεύρο
• Σύνδρομο Καρπιαίου Σωλήνα
• Σύνδρομο Θωρακικής Εξόδου

​Γ. Διαταραχές κινητικής λειτουργίας, όπως η εστιακή δυστονία.
Άλλες περιπτώσεις σωματικών προβλημάτων είναι

• το σύνδρομο ‘παγωμένου’ ώμου
• το σύνδρομο ‘δάκτυλου σκανδάλης’
• Γάγγλια
• προβλήματα αυχένα και πλάτης
• οστεοαρθρίτιδα
• πόνοι στην κροταφογναθική άρθρωση
• για να μην αφήσουμε από έξω τα προβλήματα ακοής, όρασης και δερματολογικά

Αντιμετώπιση
​Σύμφωνα με το βιβλίο, η γενική αντιμετώπιση των παραπάνω σωματικών προβλημάτων των μουσικών, περιλαμβάνει:

• Φυσικοθεραπεία
• Παγοθεραπεία
• Θερμοθεραπεία
• L.A.S.E.R
• Ηλεκτρικά θεραπευτικά ρεύματα
• Ηλεκτρομυογραφική βιολογική επανατροφοδώτηση
• Χειρομαλάξεις
• Ειδικές τεχνικές κινητοποίησης
• Κινησιοθεραπεία
• Άλλες λύσεις, όπως: ξεκούραση, χρήση φαρμάκων, τεχνικές χαλάρωσης, ενέσεις, εγχείρηση

Γνωστοί μουσικοί
​Αναφέρονται γνωστές περιπτώσεις τραυματισμών γνωστών μουσικών, όπως

• Του Robert Schuman - o οποίος πιστεύεται ότι, κατέστρεψε το χέρι του χρησιμοποιώντας μια μηχανή της εποχής, η οποία θα ενδυνάμωνε το δείκτη και τον παράμεσο
• Του Alexander Scriabin – ο οποίος είχε περάσει έναν πολύ σοβαρό τραυματισμό στο χέρι του
• Του πιανίστα Glen Gould – πρόβλημα στο χέρι
• Του πιανίστα Gary Graffman 

Τα κυριότερα μουσικά όργανα με τα γνωστότερα σωματικά προβλήματα είναι:

Πιάνο

• Πόνοι στα δάχτυλα & μη συντονισμός των δαχτύλων του δεξιού κυρίως χεριού
• Τενοντίτιδες των εκτινόντων του 4ου και του 5ου δαχτύλου του δεξιού χεριού
• Νευρο-μυοσκελετικοί τραυματισμοί, σχετιζόμενοι άμεσα με τον αριθμό των επαναλαμβανόμενων κινήσεων των δαχτύλων
• Η στάση και το κάθισμα του πιανίστα, έως και η αλλαγή του οργάνου που μελετά στο σπίτι του και στο Ωδείο του

 
Έγχορδα
Εδώ τα προβλήματα έχουν να κάνουν αναλόγως την πλευρά που ο μουσικός στηρίζει το όργανο:

​Aριστερή πλευρά (όργανο):

• Στατική σύσπαση των μυών
• Πόνο στο λαιμό
• Δυσλειτουργία της κροταφογναθικής άρθρωσης
• Σύνδρομο θωρακικής εξόδου
• Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα
• Τετοντίτιδα του ωλένιου καμπτήρα του καρπού μυ
• Παγίδευση του ωλένιου νεύρου στον αγκώνα και στον καρπό

Δεξιά πλευρά (δοξάρι)

• Τενοντίτιδα στους τένοντες των μυών του ώμου
• Παγίδευση του ωλένιου νεύρου
• Τραυματισμό του μακρού κερκιδικού εκτίνοντα τον καρπό μυ

Τσέλλο

• Ο μουσικός πρέπει να προσέξει την στάση του και το κάθισμά του
• Προβλήματα στον δεξιό αντίχειρα λόγω του μεγάλου βαριού δοξαριού

Κοντραμπάσο

• Η μη επιλογή στάσης του οργάνου μπορεί να προκαλέσει παγίδευση ισχιακού νεύρου στο αριστερό πόδι
• Προβλήματα στην πλάτη και στην μέση

 
Πνευστά
Χάλκινα

• Προβλήματα στην αναπνοή, στα χείλη, στα δόντια
• Προβλήματα μηχανικά, τραυματικά, από μολυσματικό μεταδιδόμενο ιό, νευρικά ή αλλεργικά
• άσθμα

Ξύλινα

• Προβλήματα στην κροταφογναθική άρθρωση
• Προβλήματα στα χέρια, τους βραχίονες και στο λαιμό
• Αριστερό χέρι, αντίχειρα, ώμο

​Κρουστά
Στη λίστα κινδύνου τα κρουστά έρχονται τελευταία, μας λέει το βιβλίο του κ. Σακαλάκ.

• Κυρίως στους καρπούς και την πλάτη
• Ενώ είναι πιθανή η μερική απώλεια ακοής

---

​Πρόληψη
​
Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη, λένε μερικοί γιατροί …

• Πληροφόρηση – Σημαντικό να γνωρίζει ο μουσικός, οι δάσκαλοι, οι μαθητές, οι γονείς, οι εκτελεστές  τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να παρουσιαστούν στην πορεία.
• Ζέσταμα – Εκτός από του μουσικό ζέσταμα, πριν από την μελέτη καλό είναι και το σωματικό ζέσταμα. Διατατικές ασκήσεις, αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος και των χεριών ειδικότερα, κ.ά
• Διαλείματα – Ανά τακτά διαστήματα κατά την διάρκεια της μελέτης βοηθούν τα διαλείματα να χαλαρώσει ο μουσικός από την πνευματική συγκέντρωση
• Ρυθμός μελέτης, μουσικής δραστηριότητας – Οι δάσκαλοι θα πρέπει να ενημερώνουν τους μαθητές για τον ρυθμό της σταδιακής αύξησης της μελέτης, ώστε να αποφεύγονται οι τραυματισμοί
• Εξωμουσικές δραστηριότητες – αν ο μουσικός ασχολείται επίσης πολλή ώρα και με τον προσωπικό του υπολογιστή ή παίζει και τένις, θα πρέπει να προσέχει λίγο παραπάνω
• Εναλλαγή περιεχομένου – Η επανάληψη κινήσεων προκαλεί μυοσκελετικούς τραυματισμούς. Η εναλλαγή και ο εμπλουτισμός του περιεχομένου της ύλης ωφελεί αρκετά
• Νοερή μελέτη – Ο μουσικός θα πρέπει να εξασκηθεί στο να ακούει τα θα παίξει προτού το παίξει, και να ‘βλέπει’ και να ‘ακούει’ τον εαυτό του στην εκτέλεση
• Κίνηση και στάση του σώματος – Οι τεχνικές Alexander και Feldenkrais μπορούν να διδάξουν στον μουσικό την σωστή στάση του σώματος και της αναπνοής
• Σωματική άσκηση – όπως όλοι μας, έτσι και ο μουσικός θα πρέπει να γυμνάζεται σωματικά σύμφωνα με τις ανάγκες του, για να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων
• Ανατομία σε σχέση με το μουσικό όργανο – όπως ο οδηγός αγώνων ταχύτητας αυτοκινήτου γνωρίζει τα μηχανικά μέρη του αυτοκινήτου του, έτσι και ο μουσικός να λάβει απλές εξηγήσεις Ανατομίας σχετικά με την κατανόηση των μυών του, των τενόντων του και του σώματός του γενικά!
• Έλεγχο του στρες – ένα από τα προβλήματα προδιάθεσης παραγόντων τραυματισμού

​Εάν κάποιοι από εσάς θέλετε να μάθετε περισσότερα,  το βιβλίο Σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα των μουσικών, του κ. Ηλία Σακαλάκ είναι εκδόσεων Μουσικού Οίκου Φίλπππου Νάκα. Μπορείτε να προμηθευτείτε στα βιβλιοπωλεία ή στο Διαδίκτυο www.nakas.gr/prd/ILIAS-SAKALAK-SOMATIKA-KAI-PSIXOLOGIKA-PROBLIMATA-TON-MOISIKON

---

Το άρθρο αποτελείται από στοιχεία που περιέχονται στο βιβλίο 'Σωματικά και Ψυχολογικά προβλήματα των μουσικών του κ. Ηλία Σακαλάκ, άλλα είτε δημοσιευμένα, είτε σε έρευνες είτε στο διαδίκτυο και σε σχετική βιβλιογραφία.
​Δεν αποτελεί έμπνευση δική μου, παρά είναι μια εικόνα, σχεδιασμένη και παρουσιαζόμενη σε γραπτό λόγο από εμένα. 

Το άρθρο, σε καμία περίπτωση δεν έχει στόχο να θίξει, να προσβάλει ή να φέρει σε δύσκολη θέση κανέναν μουσικό ή επαγγελματία Υγείας ή Μουσικής! 

​Όλες οι κριτικές και γνώμες είναι καλοδεχούμενες και επιθυμητές, εφ' όσον θέτονται με σεβασμό, επιχειρήματα και αγάπη! 

​Σας ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σας!

​Είμαι θεραπευτής Μάλαξης και Zen Shiatsu, Spa manager του δικού μου χώρου 'Santorini Zen Spa' από το 2009. Επίσης υπεύθυνος του 'Zen Spa Management & Consulting' παρέχοντας επαγγελματικές συμβουλές σε θέματα οργάνωσης και διαχείρισης spa και του 'Zen Center Κατάρτιση' στη Θεσσαλονίκη, παρέχοντας επαγγελματική εκπαίδευση πάνω στα μασάζ και στο spa management. 
Έχω σπουδάσει Mάρκετινγκ και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο κολέγιο ICBS στην Θεσσαλονίκη και Zεν Σιάτσου/Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική στο European Shiatsu School στην Αθήνα.
Προσφάτως έχω συμπληρώσει τις γνώσεις μου, με το πιστοποιημένο "Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Εκπαιδευτών στην Επαγγελματική Εκπαίδευση & Κατάρτιση" του Κέντρου Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Δια Βίου Μάθησης του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, καθώς και το "Πρόγραμμα Μείγμα Μάρκετινγκ & Επιχειρηματική Ανάπτυξη" του ιδίου ΚΔΒΜ.
Κατάγομαι από την Θεσσαλονίκη, ζω και εργάζομαι στην Σαντορίνη. Δραστηριοποιούμαι στην αγορά των spa στον χώρο των ξενοδοχείων, ταγμένος στην επαγγελματική εξειδικευμένη ενημέρωση, εκπαίδευση, οργάνωση και διαχείριση spa, συνεργαζόμενος μόνον με ανθρώπους που μοιράζονται το ίδιο Όραμα, τις  ίδιες επαγγελματικές δεοντολογικές αρχές και Οργανωτική Κουλτούρα. 
​Για επικοινωνία μαζί μου: [email protected]

---